Türkiye’de Emeklilik Yaşı Avrupa’dan 17 Yıl Daha Erken
SGK Başkanı Raci Kaya, Türkiye’de ortalama yaşam süresinin 78 yıla ulaştığını, buna karşın prim ödeme süresinin sadece 20 yıl olduğunu belirterek, erken emeklilik uygulamalarının sosyal güvenlik sistemini zorladığını söyledi.
SGK Başkanı Raci Kaya: “20 Yıl Primle 48 Yaşında Emeklilik Sistemi Sürdürülebilir Değil”
SGK Başkanı Raci Kaya, TBMM Plan Bütçe Komisyonu’nda yaptığı açıklamalarda Türkiye’nin sosyal güvenlik sistemine dair çarpıcı veriler sundu. Ortalama yaşam süresinin artması, erken emeklilik ve düşük doğurganlık oranları nedeniyle sistemin sürdürülebilirliğinin tehdit altında olduğunu vurguladı.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Başkanı Raci Kaya, TBMM Plan Bütçe Komisyonu’nda milletvekillerinin sorularını yanıtlarken Türkiye’nin sosyal güvenlik sistemine dair dikkat çekici açıklamalarda bulundu. Görüşülen vergi kanunu teklifinde yer alan sosyal güvenlik maddeleri kapsamında, prim oranları ve emeklilik sistemi masaya yatırıldı.
Kaya, Türkiye’de ortalama yaşam süresinin erkeklerde 77, kadınlarda 79 olmak üzere 78 yıl olduğunu belirtti. Bu rakamın Batılı ülkelerde 80-82 yıl arasında olduğunu ifade eden Kaya, “Türkiye artık genç nüfus olmaktan çıktı. Doğurganlık oranı 1,5’e geriledi, önümüzdeki on yılda 1,30’a düşmesi bekleniyor” dedi.
Bu demografik değişimlerin sosyal güvenlik sistemine etkisine dikkat çeken Kaya, “Eskiden mezarda emeklilik deniliyordu, 50-55 yaşında ölüyorduk. Şimdi 78 yaşına kadar maaş alınıyor. Ancak SGK’ya ödenen prim süresi sadece 20 yıl. Avrupa’da bu süre 40-45 yıl. EYT ile birlikte insanlar 48 yaşında emekli oldu. Bu tablo sürdürülebilir değil” ifadelerini kullandı.
Kanun teklifinde yer alan düzenlemeler arasında işveren prim teşviklerinin azaltılması da bulunuyor. İmalat dışı sektörlerde uygulanan 4 puanlık işveren prim teşviki 1 puana indirilecek. Ayrıca doğum borçlanması dışındaki askerlik ve hizmet borçlanmalarında ödenen prim oranı yüzde 32’den yüzde 45’e çıkarılacak. BAĞ-KUR ihya primleri de yüzde 34,75’ten yüzde 45’e yükseltilecek.
Kaya, SGK’nın aktüeryal dengesine ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Aktif/pasif oranı 1,60. Bu dengeyi koruyabilmek için istihdamın on yılda 10 milyon artması gerekiyor. Ancak yaşlanan nüfus nedeniyle emekli sayısı istihdamdan daha hızlı artıyor” dedi.
EYT düzenlemesiyle birlikte 2023’ten bu yana 3 milyon kişinin emekli olduğunu belirten Kaya, “Normalde yılda 400 bin kişi emekli olurken, 2,5 yılda ilave 2 milyon kişi daha emekli oldu” diyerek sistemin yükünün arttığını vurguladı.
İşveren prim oranlarına da değinen Kaya, OECD ortalamasının yüzde 22 olduğunu, Türkiye’de ise bu oranın yüzde 22,75 olduğunu söyledi. Ancak imalat sektöründe uygulanan 5 puanlık teşvikle bu oran yüzde 17,5’e düşüyor. Geçen yıl yapılan analizle bu teşvikin etkinliğinin azaldığı tespit edildiği için imalat dışı sektörlerde teşvik 4 puana, yeni düzenlemeyle 2 puana indirilecek.
Son olarak Kaya, “Türkiye ile Avrupa’nın şartları aynı değil. Ancak prim ödeme süresi 20 yıl, emeklilik yaşı 48. Avrupa’da ortalama emeklilik yaşı 65. Bu tabloyu düzeltmek için yapısal reformlara ihtiyaç var” diyerek sosyal güvenlik sisteminin geleceğine dair uyarılarda bulundu.
